سند ملي توسعه استان آذربايجانغربي

مصوب  جلسه مورخ 5/4/1384  هيئت محترم وزيران

الف   اصلي ترين قابليت هاي توسعه :

1- وجود منابع خاك حاصلخيز ، اقليم مناسب و سازگار و نيروي انساني كارآمد براي توسعه فعاليتهاي  كشاورزي ، دامپــروري ، پـرورش زنبور عسل ، آبزي پروري ( به ويژه آرتميا )، محصولات زراعي صنعتي ( چغندر قند  ، علوفه و دانه هاي روغني ) ، ظرفيت بالا براي توليد و صادرات محصولات باغي ( بويژه سيب و انگور ) و انواع گياهان زينتي و دارويي

2- بهره مندي از منابع غني آب سطحي و زيرزميني و امكان استحصال وبهره برداري آنها براي توسعه فعاليت هاي كشاورزي و صنعتي

3- دارا بودن اراضي جنگلي مناسب و قابليت توليد انواع چوب صنعتي به ويژه صنوبر

4-  برخورداري از صنايع غذايي و تبديلي محصولات كشاورزي ، ظرفيت بالاي سردخانه و صنايع دستي وابسته به چوب ، فرش و گليم

5 - بهره مندي از معادن فلزي ( مس ، طلا ، تيتان ، سيليس و روي ) و غير فلزي ( سنگهاي تزئيني و ساختماني و آهك و گچ ) و منابع موجود در درياچه اروميه ( سديم ، پتانسيم و منيزيم) 

6- همجواري با قطب صنعتي تبريز و بهره مندي از نيروي انساني متخصص و كارآمد در بخش صنعت

7- وجود زمينه هاي مناسب براي ايجاد و توسعه صنايع ميكرو ماشين ، الكترونيك و بيوتكنولوژي و پتروشيمي در استان

8- همجواري با كشــورهاي عراق ، تـركيه و جمهـوري آذربـايجان ، در بـرگيـري مبـادي ورود و خـروج مرزي (پلدشت، بازرگان، سرو، رازي و پيرانشهر) و بهره مندي از 7 بازارچه مرزي و 9 گمرك مـرزي در 890 كيلومتر مرز مشترك با سه كشور به عنوان فرصتهاي مناسب براي توسعه فعاليت هاي بازرگاني خارجي و ترانزيت كالا و صدور خدمات فني و مهندسي ، امكان تبادل برق با كشورهاي همجوار* و مبادلات فرهنگي و هنري

9- برخورداري از جاذبه هاي طبيعي ، عرصه هاي تاريخي فرهنگي و طبيعت مستعد ( بويژه پارك ملي درياچه اروميه ) براي گردشگري و ورزشهاي زمستاني و آبي

10- عبور تنها راه هاي ترانزيتي جاده اي و راه آهن  كشور به تركيه واروپا از استان و استقرار بر روي كريدور  شرقي و غربي  

11- عبور خط لوله گاز ايران تركيه اروپا از استان براي صدور و تزانزيت نفت  و گاز

12- امكان بهره گيري از انرژي هاي تجديد شونده زيست توده و زمين گرمايي*

13- وجود زمينه هاي قانوني براي توسعه ورزش ، نگرش مثبت جامعه به فعاليت هاي ورزشي ، گرايش بخش خصوصي و تشــكل هاي داوطلب غير دولتي ( NGO ) به سرمايه گذاري و خدمات رساني در توسعه ورزش*

ب   عمده ترين تنگناها و محدوديت هاي توسعه :

1- ناكــافي بودن تاسيسات مهار و انتقال آب براي فعاليت هاي كشاورزي و عدم تكميل  و احداث شبكه هاي آبياري و زهكشي

2- سنتي بودن فعاليتهاي كشاورزي ، پايين بودن راندمان آبياري و ضريب مكانيزاسيون

3- فرسودگي ماشين آلات صنعتي و توسعه نيافتگي بخش صنعت و معدن متناسب با ظرفيت هاي طبيعي ، انساني ، توليدي و نيازهاي توسعه استان

4- عدم سرمايه گذاري مناسب  و كافي در بخش هاي  زيربنايي ( انرژي ، راه و مخابرات )

5 - ضعف زيـرسـاختهاي سخت افزاري و نرم افزاري ( حمل و نقل، نگهداري و ذخيره، بسته بندي،  بازاريابي و  ....) براي مصرف داخلي و صادرات محصولات استان

6 - پايين بودن درآمد سرانه و بالابودن نرخ بيكاري در مناطق شهري استان

7- كمبود زيرساختهاي مناسب گردشگري و پايين بودن كيفيت تاسيسات در مراكز گردشگري

8- توسعه نيافتگي خدمات برتر و توزيع نامتوازن خدمات موجود در سطح استان

9-  بالابودن نرخ بيسوادي، افت تحصيلي ( به ويژه دختران ) و توسعه نيافتگي آموزش و پرورش در مقاطع مختلف

10-توسعه نيافتگي كمي و كيفي آموزش عالي

11- پائين بودن سرانه درآمدهاي عمومي استان و كندي اجرا و تامين منابع طرحهاي عمراني

12- وابستگي شديد منابع مالي بخش ورزش به درآمدهاي عمومي*

ج   مسائل اساسي استان :

1- وجود پيش زمينه هاي ذهني عــدم امنيت و بــرخي اقــدامات عيني ( بــازرسي ها ) و تاثير آن در عدم سرمايه گذاري در بخش هاي مختلف اقتصادي استان

2- تخريب شديد منابع طبيعي و بهره برداري نامناسب و بيش از ظرفيت از مراتع

3- فرسايش مداوم خاكهاي زراعي ، عدم سرمايه گذاري كافي براي كنترل و مهار آبهاي سطحي و الگوي كشت ناسازگار با شرايط ويژه آب و هوايي استان ( زودرس و  ديرپا بودن سرما )

4-  پائين بودن بهره وري در بخش كشاورزي

5- سرمايه گذاري اندك دولت در پروژه هاي توسعه به ويژه بخش صنعت و معدن و بخش زيربنايي و تقليل رتبه توسعه يافتگي استان در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي

6-  عدم تشكيل سرمايه صنعتي در استان

7-  به كار نگرفتن ظرفيت هاي بازرگاني خارجي استان در حد مطلوب آن

8- تهديدات امنيتي ناشي از مرزي بودن استان و وجود پديده قاچاق كالا و انسان در مناطق مرزي

9- انزواي جغرافيايي و دوري از مركز و بالابودن هزينه هاي سرمايه گذاري و توليد در استان

10- عدم توزيع مناسب ظرفيتهاي اشتغال در بخش هاي مختلف و پايين بودن نرخ اشتغال در بخشهاي صنعت و معدن و خدمات

11-   ضعف جدي در بنيان هاي اقتصادي و زيرساختهاي شهري و گسترش پديده حاشيه نشيني در برخي از شهرهاي استان

12-  وجود زمينه واگرايي قومي در استان و فقدان سياستها و برنامه هاي مشخص براي تقويت همگرايي ملي و نگاه به درون در آنها

13-  توسعه نيافتگي قابل توجه بخشها و روستاهاي استان و وجود ذهنيت منفي ناشي از عدم توجه دولت به مسائل استان بين مردم و ساكنان مناطق مرزي در مقايسه با شرايط قبل از پيروزي انقلاب اسلامي .

14-   تحولات در حال وقوع در مناطق شرقي تركيه و شمال عراق و شتاب گرفتن اقدامات توسعه اي در اين مناطق كه مناطق مرزي استان را متاثر خواهد كرد

15-   ناكافي بودن پوشش راديويي و تلويزيوني با توجه به تنوع قومي و حساسيت مرزي استان

16-   پايين بودن نرخ مشاركت زنان در بخشهاي مختلف اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي با توجه به نگرشهاي فرهنگي موجود  استان

17- فقدان نظام شناسايي استعدادهاي ورزشي**

د   اهداف بلند مدت :

با تـوجه بـه قابليتها و تنگناها ، توسعه استان بر اساس توسعه هماهنگ* بخشهاي صنعت ، كشاورزي، بازرگاني ، استوار مي باشد .بدين ترتيب اهداف بلند مدت توسعه استان عبارت خواهند بود از :

1- تقويت مناسبات اقتصادي فراملي كشور با بهره گيري بيشتر از موقعيت هاي جغرافيايي سياسي و قابليت بازرگاني و تبديل استان به قطب صادراتي منطقه اي

2- ارتقاء شاخص هاي توســعه اقتصادي و اجتماعي استان در حد ميانگين ملي و درمقايسه با كشور هاي همسايه و جبران شكاف توسعه نيافتگي مناطق مرزي 

3- تبديل استان به قطب صنايع تبديلي غذايي با فن آوريهاي برتر قابل رقابت در سطح جهاني

4- توسعه فعاليتهاي صنعتي و معدني و افزايش سهم بخش در اقتصاد استان

5- افزايش بهره وري و اقتصادي كردن فعاليت در بخش كشاورزي و زيربخشهاي مرتبط با آن

6- توسعه صنعت گردشگري متناسب با ظرفيت هاي طبيعي، تاريخي و فرهنگي استان

 7- افزايش درآمد سرانه و افزايش سهم استان در توليد ناخالص داخلي

 8- گسـترش ظـرفيت هـاي زيــربنايي جهت تسهيل ارتــباط با سـاير مناطق در سطح ملي و بين المللي، تامين انرژي وتوسعه سيستمهاي نوين مخابراتي

9- ارتقاء شاخص هاي توسعه انساني به ويژه  در بخش آموزش و پرورش در حد ميانگين ملي

10- ارتقاي شاخصهاي كمي و كيفي آموزش عالي استان در حد ميانگين ملي

11- تامين شرايط لازم براي برطرف كردن زمينه هاي ذهني و عيني عدم امنيت در استان و تقويت

   همگرايي قومي در سطوح استاني  و ملي

12-تقويت زير ساخت ها و بنيان هاي اقتصادي شهري و افزايش نسبت جمعيت شهري استان 

13- بهره گيري از قابليت هاي درياچه اروميه در حوزه هاي مختلف با حفظ شرايط زيست محيطي آن

14- اعتلا معرفت ديني ، ارزشهاي فرهنگي و ويژگي هاي هويتي استان*

15- نهادينه سازي بهره وري و افزايش آن در بخش هاي اقتصادي و عوامل توليد*

16- ارتقا نقش ورزش در تامين سلامت جسمي و روحي و تقويت توانمنديهاي افراد و گروههاي اجتماعي*

17- دستيابي به هدفهاي توسعه هزاره(M.D.G) در استان*

18- توانمندسازي بخش تعاوني براي ايفاي فعاليت هاي گسترده و اداره بنگاه هاي اقتصادي بزرگ

19- توسعه نقش و جايگاه زنان در سطوح تصميم سازي و تصميم گيري استان*

هـ - راهبردهاي بلند مدت توسعه :

1-  ‌‍‍‌( مهارو ذخيره سازي آبهاي سطحي براي تبديل اراضي مستعد ديم به كشت آبي و)** گسترش شبكه هاي آبياري و زهكشي و روشهاي نوين آبياري با مشاركت بهره برداران ذينفع 

2- مهار آبهاي خروجي ، استــفاده از آبهاي مشترك و انتقال آبهاي مرزي استان به حوزه هاي داخلي ، مهار ، توسعه و بهره برداري از منابع آب سطحي هماهنگ با نيازهاي پايين دست و در چارچوب ظرفيت حوضه آبريز* 

3- توسعه باغات و كشت محصولات صنعتي كشاورزي ، دامپروري صنعتي و آبزي پروري

4- ايجاد و گسترش واحدهاي بـــزرگ مقيــاس صنعتي ( فلــزي ، الكترونيكي ، شيــميايي ) و معدني ( فرآوري معدني ) با گرايش صنايع صــادراتي قابل رقــابت در عــرصه جهـاني با تكيه بر استفاده از فنآوريهاي برتر به عنوان صنايع پيشرو و محرك توسعه استان با مشاركت موثر بخشهاي دولتي و عمومي غير دولتي و توسعه صنايع تبديلي كشاورزي، غذايي، دارويي و نساجي و پوشاك*

5- حمايت موثرتر نظام بانكي از سرمايه گذاري بخش خصوصي در صنعت استان واعطاي تسهيلات و امكانات  و مشوق هاي مناسب به سرمايه گذاران از سوي دولت

6- گسترش فعاليت هاي نوين بازرگاني و فراهم نمودن امكانات و تسهيلات لازم براي توسعه فعاليتهاي بازرگاني داخلي و خارجي

7 - بهره گيري از موقعيت منحصر بفرد مرزي استان با ايجاد منطقه آزاد تجاري در چارچوب سند ملي توسعه مناطق آزاد*

 

8- ايجاد زيربناهاي مناسب و تسهيلات لازم براي سـرمايه گذاري بخش خصوصي  و غيردولتي در زمينه صنعت گردشگري و ارتقا خدمات فرهنگي و هنري

 9- گسترش ظرفيت هاي جديد زيربنايي در زمينه شبكه راههاي ارتباطي سريع درون استاني ، بين منطقه اي و فراملي ، توسعه گازرساني به شهرها  و صنايع و تامين انرژي برق و توسعه ارتباطات مخابراتي

 10- تقويت بنيان هاي شهري ( به ويژه شهرهاي كوچك ) در نواحي شمال و جنوب استان و توسعه مراكز جمعيتي روستايي داراي اولويت

11- بهبود شاخصهاي امنيتي در زمينه هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي و فيزيكي

12- تــقويت اروميه با توسعه خدمات برتر اجتماعي ، فني و مهــندسي به عنوان شهر با عملكرد فرا منطقه اي  و منطقه اي و شهرهاي خوي ، مهاباد و مياندوآب و نقده به عنوان مراكز با عملكرد ناحيه اي

13- توانمند سازي مناطق حاشيه اي شهرهاي بزرگ استان

14-گسترش آمـوزش و پـرورش عمـومي و بـالابردن پـوشش تحصيلي واقعي به ويژه در نواحي روستايي و عشايري و جامعه زنان استان

15- توسعه كمي و كيفي آموزش عالي استان

16- ايجاد سازو كارهاي لازم و حمايت از افزايش بهره وري در بخشهاي اقتصادي و عوامل توليد*

17- گسترش ورزشهاي پرورشي ، همگاني ، تفريحي ، قهرماني و حرفه اي در استان*

18- ريشه كني فقر شديد و گرسنگي و بهره مندي همگاني از مواهب توسعه اقتصادي و اجتماعي*

 

19- دستيابي همگاني به آموزش ابتدايي و ترويج بهبود برابري جنسيتي و توانمند سازي زنان*

20- كاهش مرگ و مير مادران و كودكان  *

21- مبارزه با بيماريهاي عمده ( ايدز / H.I.V ، سل ، مالاريا و ... )*

22- حمايت موثر از تشكيل و توسعه تعاوني ها و ايجاد و گسترش شهرك ها و مجتمع هاي تعاوني*

23- بسترسازي مناسب براي افزايش مشاركت اجتماعي ، اقتصادي ، فرهنگي و سياسي زنان در روند توسعه استان*  

24- نهادينه كردن رويكرد مديريت عرضه و تقاضا و افزايش سطح آگاهي عمومي در مديريت بهينه مصرف آب*

25- ايجاد زمينه هاي لازم براي جلب مشاركت مردمي و بخش خصوصي در بهره برداري و مديريت آب*

26- گسترش پوشش بيمه هاي اجتماعي و كاهش تلفات انساني در اثر حوادث*


شاخص هاي اسناد ملي توسعه استان در برنامه چهارم     استان : آذربايجانغربي

سال

1388

سال 1383

واحد اندازه گيري

شاخص هاي هدف

رديف

1.5

1.75

درصد

نرخ رشد جمعيت

1

64.1

60.1

درصد

نسبت شهرنشيني از كل جمعيت

2

8.3

11.3

درصد

نرخ بيكاري

3

65

52

درصد

نسبت بهره برداري ( برداشت) از منابع آب سطحي به كل حجم آبهاي قابل تجديد شونده

4

90

90

درصد

نسبت بهره برداري(برداشت)ازمنابع آب زيرزميني بكل حجم آبهاي قابل تجديدواستحصال زيرزميني

5

95.34

55.1

درصد

نسبت آب قابل تنظيم به آب تجديد شونده

6

72.08

36.04

درصد

نسبت حجم مخزن به آب تجديد شونده

7

3563

-

هزار تن

كل توليد محصولات زراعي در سال افق

8

1304

-

هزار تن

كل توليد محصولات باغي در سال افق

9

606

-

هزار تن

توليد محصولات دامي در سال افق

10

21

21.5

درصد

سهم بخش كشاورزي در توليد ناخالص داخلي استان

11

30

34

درصد

سهم بخش كشاورزي در اشتغال استان

12

19.4

12.4

درصد

سهم بخش صنعت و معدن در توليد ناخالص داخلي استان

13

32

27

درصد

سهم بخش صنعت و معدن در اشتغال استان

14

20.9

13.9

درصد

نسبت مساحت مناطق تحت كنترل محيط زيستي به كل مساحت استان

15

3961

1320

ميليارد ريال

ارزش سالانه صادرات غير نفتي

16

89.62

80.1

درصد

نسبت جمعيت باسواد 6 ساله و بالاتر به كل جمعيت 6 ساله و بالاتر

17

100

85.16

درصد

پوشش تحصيلي جمعيت 18 6 ساله

18

3394

1644

نفر

نسبت دانشجو به يكصد هزار نفر جمعيت

19

140

70

 عدد

تعداد موسسات، مراكز، كانونهاي فرهنگي و هنري و اردوگاه هاي پرورش كودكان و نوجوانان و جوانان

20

210

156

عدد

تعداد مراكز ، كانونها و قطب هاي جهانگردي تجهيزشده ، بناهاي مهم تاريخي و فرهنگي تعمير و ساماندهي حريم شده

21

1

0.2161

متر مربع

سرانه فضاهاي ورزشي ( سرپوشيده و باز ) در كل جمعيت

22

2

1

عدد

تعداد مراكز ملي ، قطب هاي پژوهشي ، پارك ها و مراكز رشد علم و فناوري

23

79.1

71.6

درصد

نسبت ساختمان هاي با مصالح با دوام به كل ساختمان ها

24

26.5

9.4

واحد مسكوني

توليد سالانه مسكن به ازاي هر هزار نفرجمعيت

25

47

21.2

درصد

ضريب نفوذ تلفن ثابت

26

شاخص هاي اسناد ملي توسعه استان در برنامه چهارم     استان : آذربايجانغربي  (ادامه)

سال

1388

سال 1383

واحد اندازه گيري

شاخص هاي هدف

رديف

45

4.1

درصد

ضريب نفوذ تلفن همراه

27

22.34

7.48

درصد

ضريب نفوذ اينترنت

28

397542

202542

مشترك

تعداد مشتركين گاز طبيعي

29

992

384

مگاوات

ظرفيت عملي نيروگاههاي توليد برق

30

6.35

4.8

عدد

نسبت تعداد تشكل ها و نهادهاي مدني براي هر يكصد هزار نفر جمعيت

31

42

19

درصد

نسبت طول راه هاي روستايي آسفالته به كل طول راه هاي روستايي

32

100

88

درصد

نسبت طول راه هاي فرعي آسفالته به كل طول راه هاي فرعي

33

100

31

درصد

رفع نقاط حادثه خيزي در جاده ها

34

100

98.2

درصد

نسبت برخوداري جمعيت ( شهري و روستايي ) از برق

35

25

19.04

درصد

گسترش پوشش بيمه هاي اجتماعي ،( نسبت بيمه شدگان اصلي به جمعيت فعال )

36

5

6.5

درصد

شيوع كم وزني متوسط و شديد در كودكان زيرپنج سال ( شهري )

37

7

10.5

درصد

شيوع كم وزني متوسط و شديد در كودكان زيرپنج سال ( روستايي )

38

1500

3049

مورد

كاهش ( به نصف رسانيدن ) تعداد سوانح و حوادث حمل ونقل

39

16.5

32.8

درصد

ميزان بي سوادي در زنان همسردار 10 تا 49 ساله ( شهري)

40

30

64.2

درصد

ميزان بي سوادي در زنان همسردار 10 تا 49 ساله ( روستايي)

41

69

65

سال

اميد به زندگي در بدو تولد

42

0.72

0.65

ميزان

(HDI)شاخص توسعه انساني

43

540

300

ميزان

شاخص رفاه اجتماعي

44

8

16

درصد

جمعيت زير خط فقر نسبي

45

14

16

برابر

نسبت هزينه دهك ثروتمندترين به دهك فقيرترين خانواده ها ( شهري)

46

13

15

برابر

نسبت هزينه دهك ثروتمندترين به دهك فقيرترين خانواده ها ( روستايي)

47

5.5

8.2

برابر

نسبت هزينه دو دهك ثروتمندترين به دو دهك فقيرترين خانواده ها

48

80

72.4

درصد

نسبت هزينه غير خوراكي به كل هزينه هاي خانوار ( شهري )

49

70

59.1

درصد

نسبت هزينه غير  خوراكي به كل هزينه هاي خانوار ( روستايي )

50

1.3

2.9

درصد

نسبت جمعيت داراي هزينه هاي درماني بيش از 40 درصد هزينه خانوار ( هزينه هاي كمرشكن درماني)

51

شاخص هاي اسناد ملي توسعه استان در برنامه چهارم استان : آذربايجانغربي

طي برنامه سال 1388 -1383

واحد

اندازه گيري

شاخص هاي هدف

رديف

5

درصد

كاهش تعداد كاركنان دولت

52

50

درصد

افزايش تعداد واحدهاي دولتي اداره گرديده به روش قيمت تمام شده

53

15

درصد

حجم تصدي هاي اجتماعي . فرهنگي واگذار شده به بخش غير دولتي

54

100

درصد

نسبت برخوداري دستگاه هاي دولتي از امكانات اينترنتي

55

40

ساعت

متوسط سرانه أموزشي سالانه مديران و كاركنان دولت

56

25

درصد

كاهش در جمعيتي كه حداقل انرژي غذايي لازم را دريافت نمي كنند.

57

98.5

درصد

نرخ ثبت نام خالص در مدارس ابتدايي

58

97

درصد

نسبت د ختران به پسران در سطوح تحصيلي

59

30

درصد

كاهش در نرخ  مرگ و مير كودكان زير پنج سال در هزار تولد زنده

60

40

درصد

كاهش در نرخ مرگ و مير مادران در يكصد هزار تولد زنده

61

50

درصد

HIV/كاهش در موارد جديد ابتلا به ايدز

62

0.1

درصد

افزايش درصد جمعيت تحت پوشش أب شهري

63

15.3

درصد

افزايش درصد جمعيت تحت پوشش فاضلاب شهري

64

29.6

درصد

افزايش شاخص بهره مندي ازأب أشاميدني روستايي

65

6

درصد

افزايش شاخص جمعيت تحت پوشش فاضلاب روستايي

66

32

هزار هكتار

سطح توسعه , اصلاح و جايگزيني باغات

67

247

هزار هكتار

عمليات آبخيزداري

68

165

هزار هكتار

عمليات آب و خاك

69

44837

نفر

متوسط افزايش اشتغال سالانه

70

9

درصد

نرخ رشد سالانه ارزش افزوده كليه فعاليتهاي اقتصادي

71

2.26

درصد

سهم سرمايه گذاري مورد نياز از كل كشور

72

1.7

درصد

نرخ رشد سالانه بهره وري سرمايه

73

4.4

درصد

نرخ رشد سالانه بهره وري نيروي كار

74

 

 

 



*  . جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

*  . جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

*  . جمله قبلي " بر محوريت " بود كه تغيير كرده است.

**. جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

*  . جملاتي كه  ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

**  . اين جمله حذف شده است.

*  . جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

 

*  . جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.

*  . جملاتي كه ايتاليك نوشته شده اند به موارد قبلي اضافه گرديده اند.